Với các trường hợp này chúng ta cần làm gì để giúp trẻ?
Tại sao trẻ lo lắng, găng khi phải đi học?
Như chúng ta đã biết, trẻ em có rất nhiều lo lắng và xuất hiện ở từng độ tuổi. Ngay từ bé, trẻ thường bám theo kêu khóc khi mẹ rời nhà đi chợ hay đi làm. lo lắng thường gặp ở con nít 1 - 3 tuổi, tỷ lệ ngang nhau ở hai giới. Có thể phát khởi ở tuổi trước khi đi học, nhưng nhiều trường hợp bắt đầu ở 10 - 12 tuổi; thể nặng tiêu biểu là không chịu đi học.
Có nhiều nguyên cớ dẫn đến hiện tượng trên:
Các yếu tố tâm lý xã hội: Trẻ nhỏ chưa trưởng thành và còn lệ thuộc vào mẹ; có nhiều lo sợ xảy ra trong tuổi phát triển như sợ mất mẹ, sợ mất ái tình của mẹ,... đặc biệt là sợ phải chia ly với mẹ (sợ mất mẹ). con trẻ chỉ cảm thấy an toàn khi có mặt bác mẹ mình.
Các nguyên tố tính cách: Việc con nít không muốn đi học, sợ đi học có thể là do trẻ nhận thức kém không theo kịp các bạn; trẻ khó thích ứng với môi trường mới do có điều kiện ăn ở, chăm chút khác biệt so với môi trường cũ... Một số trẻ thường chu đáo kĩ càng, muốn làm vui lòng, có thiên hướng tuân thủ. Gia đình có xu hướng gắn bó coi sóc nhau, con nít được chiều chuộng, cha mẹ quá quan tâm.
Việc thay đổi môi trường sống, chuyển trường, chuyển lớp, chuyển chỗ ở đều là các cảnh huống gây stress với những trẻ này.
yếu tố di truyền: Các nghiên cứu gia đình cho thấy trẻ mỏ bị lo lắng thường là con của người bị rối loạn lo lắng chia ly thời trẻ.
nguyên tố học tập: trẻ nít thường tập nhiễm tính cách của bố mẹ. bố mẹ bị lo lắng ám ảnh sợ, con cái sẽ thích ứng với các cảnh ngộ mới với tính cách ám ảnh sợ, đặc biệt là với môi trường đường.
Nhân tố từ môi trường: Các yếu tố bất lợi từ môi trường như điều kiện sinh hoạt và học tập nghèo nàn, trình độ nghiệp vụ sự phạm yếu kém, thỉnh thoảng trẻ bị bạn doạ hay bị cô giáo mắng, đánh, tạo áp lực...
cha mẹ, thân phụ nên gần gụi, động viên trẻ, giúp trẻ giảm bớt lo âu khi đi học. (ảnh minh họa)
miêu tả và giải pháp
Một số trẻ stress lo âu khi đổi thay môi trường kèm theo các triệu chứng bệnh về thực thể như buồn nôn, đau bao tử, đau chỗ này đau chỗ khác, đau đầu, đau bụng, choáng váng, chóng mặt, các triệu chứng này giống như cảm cúm. Ở trẻ lớn hơn và thanh thiếu niên, có thể thấy các triệu chứng tiêu biểu về tim mạch và hô hấp, đau ngực, hồi hộp, chóng mặt, choáng váng, nghẹt thở. Một số trẻ còn kèm theo các miêu tả của rối loạn giấc ngủ như đòi mẹ hay người có quan hệ gắn bó nằm bên cạnh cho đến khi trẻ ngủ, sợ bóng tối, khó ngủ, ác mộng…
Với những trường hợp này, trước nhất, chúng ta cần bình tĩnh tìm hiểu nguyên nhân khiến con lo âu, sợ đến trường. Khi tìm được căn nguyên xác thực chúng ta mới có thể tìm được cách khắc phục phù hợp.
ba má nên gần gũi, lắng tai và theo dõi những tâm sự và trình bày của con cái. Tuyệt đối không tạo áp lực cho trẻ, song song có thể góp ý để nghiêm phụ biết tình trạng của con, từ đó nỗ lực động viên con nhiều hơn, giúp con dần làm quen với môi trường mới. Chúng ta cũng có thể nhờ thầy tạo điều kiện để con ngồi gần, chơi cùng các bạn có tính cách vui vẻ, hòa đồng trong lớp để trẻ chóng vánh tìm được niềm vui kết giao khi đến trường.
ngoại giả, bác mẹ không nên mô tả thái độ quá sốt sắng hay bị chi phối khi trẻ kêu mệt, đau đầu, đau bụng, buồn nôn hoặc có các triệu chứng này. Vì khi đó, trẻ có thể càng cố tình tỏ ra trầm trọng hơn và viện vào cớ đó để nghỉ học, hay không làm những việc chúng không thích. Bố mẹ cũng cần xác định rằng, những khó khăn này của trẻ chẳng thể chấm dứt ngay nên cần kiên trì để giúp đỡ con khắc phục.
Điều thiết thực nhất là bố mẹ nên chuẩn bị cho trẻ làm quen với môi trường mới ngay từ khi trẻ còn học ở bậc học dưới hay ở nhà bằng cách rèn cho con biết tuân thủ một số quy tắc như ngồi yên, giữ im lặng trong khoảng thời kì một mực, giúp con làm quen dần với các tri thức mới... Khi dạy con, cha mẹ cần chọn lựa theo ý thích của con và không nên theo kiểu bắt ép nhồi nhét. Hoạt động học tập nên xen kẽ với hoạt động chơi như vẽ, tô màu, xếp hình... ba má có thể dạy trẻ duyệt các hoạt động trong cuộc sống hằng ngày như để trẻ đếm, lấy bát, đũa mỗi bữa cơm, đếm bậc cầu thang, chiếu lệ trừ số táo, số kẹo đã ăn...
Tuy nhiên, khi chúng ta đã tìm hiểu tường tận các duyên cớ và đã kiên trì thực hiện các cách khắc phục mà trẻ vẫn có miêu tả lo lắng, sợ hãi tăng lên hoặc mệt mỏi, sút cân thì việc cần làm là đưa trẻ đến các chuyên gia sức khỏe thần kinh và tâm lý để nhận sự đánh giá tham mưu và trợ giúp kịp thời.
ThS Tâm lý Nguyễn Như Phương
